Bài 3: Thúc đẩy mạnh mẽ quyền tham chính của phụ nữ

QPTĐ-Quyền tham gia vào các công việc chính trị, nhà nước và xã hội của phụ nữ là một quyền cơ bản và thiết yếu, được pháp luật quốc tế công nhận. Thực hiện các cam kết quốc tế, đặc biệt là Công ước xóa bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử với phụ nữ (CEDAW), Tuyên bố và Cương lĩnh hành động Bắc Kinh, thời gian qua, Việt Nam đã có nhiều hành động, biện pháp để thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ vào đời sống chính trị, xã hội.

Truyền thống anh hùng, bất khuất

Chủ tịch Hồ Chí Minh, lãnh tụ vĩ đại của cách mạng Việt Nam, người đã dành trọn cả cuộc đời tìm đường cứu nước, giải phóng dân tộc khỏi ách nô lệ của thực dân, đế quốc, khi nói về vị trí, vai trò của phụ nữ trong lịch sử phát triển dân tộc đã chỉ rõ, lực lượng phụ nữ là một nửa xã hội, là lực lượng cách mạng to lớn, một bộ phận quan trọng góp phần làm nên sức mạnh tổng hợp và thành công của mọi cuộc cách mạng xã hội.

Thực tiễn lịch sử Việt Nam đã chứng minh, phát huy tinh thần, khí phách của bà Trưng, bà Triệu, trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, hàng vạn tấm gương phụ nữ, các mẹ, các chị, các em không tiếc máu xương, vượt qua mọi khó khăn, gian khổ, chiến đấu, hy sinh, cống hiến tuổi thanh xuân cho độc lập, tự do của Tổ quốc. Trong kháng chiến chống Pháp, các phong trào “diệt giặc dốt”, “diệt giặc đói”, tăng gia, sản xuất cho bộ đội “ăn no, đánh thắng”…; trong kháng chiến chống Mỹ là những “đội quân tóc dài”, “nữ biệt động”, “nữ du kích” xây dựng cơ sở cách mạng, nuôi giấu cán bộ, bám đất, bám dân kiên cường chiến đấu ở miền Nam, hay Phong trào “ba đảm đang”, “tay cày, tay súng”… ở miền Bắc đều ghi đậm dấu ấn của phụ nữ. Không chỉ trực tiếp cầm súng chiến đấu, phục vụ chiến đấu, các mẹ, các chị còn động viên chồng, con, em mình lên đường ra trận. Những tấm gương phụ nữ tiêu biểu trong kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ như chị Võ Thị Sáu, Hoàng Ngân, Mạc Thị Bưởi, Nguyễn Thị Chiên, Nguyễn Thị Định, Út Tịch, mẹ Suốt... tô thắm truyền thống anh hùng của dân tộc, xứng đáng với tám chữ vàng mà Bác Hồ kích yêu trao tặng: “Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang”.

Trong giai đoạn cách mạng mới, phụ nữ Việt Nam không chỉ làm tròn thiên chức của người mẹ, người vợ trong gia đình mà nhiều người còn trực tiếp tham gia vào các lĩnh vực của đời sống xã hội, đóng góp xứng đáng vào công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Trao quyền để phụ nữ tham chính

Sớm nhận thức rõ vị trí, vai trò của phụ nữ, thực hiện các cam kết quốc tế, Việt Nam đã có nhiều hành động, biện pháp để thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ vào đời sống xã hội, đặc biệt là quyền tham gia hoạt động chính trị. Hiến pháp 2013, Luật Bình đẳng giới đều có nội dung quy phạm đảm bảo điều kiện cho phụ nữ tham gia quản lý nhà nước, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của cơ quan hành chính các cấp trong việc tạo điều kiện thuận lợi cho phụ nữ tham gia quản lý nhà nước.

Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới giai đoạn 2021-2030 xác định mục tiêu cụ thể về lĩnh vực chính trị, phấn đấu đến năm 2025 đạt 60% và đến năm 2030 đạt 75% các cơ quan quản lý nhà nước, chính quyền địa phương các cấp có lãnh đạo chủ chốt là nữ. Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 2282/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình “Tăng cường sự tham gia bình đẳng của phụ nữ trong các vị trí lãnh đạo và quản lý ở các cấp hoạch định chính sách giai đoạn 2021-2030”. Mục tiêu của chương trình là đảm bảo sự tham gia bình đẳng của phụ nữ vào các vị trí lãnh đạo và quản lý ở các cấp hoạch định chính sách nhằm phát huy tiềm năng, sức sáng tạo của phụ nữ, hướng tới thực hiện cam kết đạt mục tiêu phát triển bền vững về bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ.

Có thể thấy, nâng cao vị thế của phụ nữ trong lĩnh vực chính trị có vai trò đặc biệt quan trọng nhằm bảo đảm mục tiêu bình đẳng giới và đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững, hội nhập quốc tế của đất nước. Năm 2022, Việt Nam đã ban hành các nghị định quy định về nghỉ hưu ở tuổi cao hơn đối với cán bộ, công chức, viên chức nữ giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý. Điều này cho thấy, chính sách của Việt Nam đã xác lập, từng bước hiện thực hóa, xóa bỏ bất bình đẳng giới, phát huy ngày càng cao hơn vai trò tham chính của phụ nữ.
Cụ thể hóa chính sách của Nhà nước, Việt Nam đang tiến hành triển khai nhiều chương trình, dự án nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, công chức lãnh đạo, quản lý là nữ của chính quyền địa phương. Đề án Bồi dưỡng nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, công chức lãnh đạo, quản lý trẻ và cán bộ lãnh đạo, quản lý là nữ của chính quyền địa phương ở nước ngoài giai đoạn 2023-2025 được ban hành năm 2022 và đang triển khai thực hiện. Mục tiêu của Đề án nhằm nâng cao năng lực hoạch định chính sách, kỹ năng lãnh đạo, quản lý, chỉ đạo, điều hành cho đội ngũ cán bộ, công chức lãnh đạo, quản lý trẻ và cán bộ lãnh đạo, quản lý là nữ của chính quyền địa phương. Đồng thời, tạo chuyển biến lớn trong nhận thức và cách thức tổ chức quản lý; tiếp cận với cách tư duy mới, góp phần xây dựng nền công vụ chuyên nghiệp, trách nhiệm, năng động và thực tài.

Chính phủ Việt Nam cũng rất quan tâm và có chính sách khuyến khích sự tham gia bình đẳng của tất cả phụ nữ trong hệ thống chính trị, bao gồm cả phụ nữ trẻ và các nhóm thiểu số như phụ nữ là người dân tộc ít người. Đề án Hỗ trợ hoạt động bình đẳng giới vùng dân tộc thiểu số giai đoạn 2018-2025 vẫn đang được tiếp tục triển khai và thực hiện nhằm tạo sự chuyển biến tích cực trong thực hiện bình đẳng giới và nâng cao vị thế của phụ nữ ở vùng dân tộc thiểu số, góp phần thúc đẩy thực hiện thành công các mục tiêu của Chiến lược quốc gia bình đẳng giới giai đoạn 2021-2030.

Nỗ lực được quốc tế ghi nhận

Năm 2024, Việt Nam được bầu vào Hội đồng Chấp hành Cơ quan Liên hợp quốc về Bình đẳng giới và Trao quyền cho phụ nữ (UN Women) nhiệm kỳ 2025-2027. Tại đây, Việt Nam sẽ có nhiều cơ hội để thực hiện những mục tiêu Phát triển Bền vững của Liên hợp quốc. Từ tháng 1/2025 đến hết năm 2027, Việt Nam sẽ tham gia điều phối xây dựng và triển khai các định hướng lớn của UN Women, thúc đẩy bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ.

Việt Nam là quốc gia có tỷ lệ phụ nữ tham gia làm lãnh đạo, quản lý cao trên thế giới. Tính đến tháng 12/2025, Việt Nam có 1 nữ Phó Chủ tịch nước; 1 nữ Phó Thủ tướng Chính phủ; 1 nữ Phó Chủ tịch Quốc hội; 02/17 nữ Bộ trưởng và tương đương; trên 70% bộ, cơ quan ngang bộ có nữ lãnh đạo chủ chốt. Tỷ lệ nữ đại biểu Quốc hội nhiệm kỳ 2021-2026 là 30,3% tăng 3,58% so với nhiệm kỳ 2016-2021 là 26,72%. Tỷ lệ đại biểu Hội đồng nhân dân cấp tỉnh nhiệm kỳ 2021-2026 là nữ đạt 29% (1079 đại biểu, cao hơn 2,44% so với nhiệm kỳ trước).

Ủy ban quốc gia vì sự tiến bộ của phụ nữ Việt Nam là cơ quan liên ngành có chức năng giúp Thủ tướng Chính phủ nghiên cứu, phối hợp giải quyết những vấn đề liên ngành liên quan đến sự tiến bộ của phụ nữ trong phạm vi cả nước tiếp tục phát huy vai trò chủ đạo của mình trong công tác bình đẳng giới, vì sự tiến bộ của phụ nữ, đặc biệt là mục tiêu thúc đẩy bình đẳng giới trong lĩnh vực chính trị.

Bên cạnh sự nỗ lực vươn lên, phấn đấu của nữ ứng cử viên để đạt được sự tín nhiệm của cử tri trở thành những nữ đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân, còn phải kể đến vai trò của các lớp tập huấn cho nữ ứng cử viên lần đầu ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XV và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2021-2026 do Ủy ban quốc gia vì sự tiến bộ của phụ nữ Việt Nam, Trung ương Hội LHPN Việt Nam và nhiều địa phương đã tổ chức. 

Nội dung về giới và bình đẳng giới được lồng ghép trong công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ công chức, viên chức. Bộ Nội vụ đã tổ chức đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ nữ cán bộ nguồn; tập huấn chuyên sâu cho nữ cán bộ, công chức, viên chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý cấp bộ (từ cấp Vụ và tương đương trở lên), cấp tỉnh (lãnh đạo cấp sở và tương đương). 

Việc triển khai các Chương trình, Đề án ban hành từ năm 2020 đến nay đã góp phần giảm khoảng cách giới trong lĩnh vực chính trị, nâng cao nhận thức về bình đẳng giới; trang bị kiến thức về bình đẳng giới, kỹ năng quản lý, lãnh đạo và các kỹ năng mềm… Bộ Nội vụ đã phối hợp với cơ quan báo chí, đài truyền hình, Đài tiếng nói Việt Nam tổ chức truyền thông thay đổi nhận thức, thay đổi hành vi của các nhà lãnh đạo, các nhà hoạch định chính sách và toàn xã hội về vai trò của phụ nữ trong tham chính.

Thắng Minh