Kiến nghị thống nhất chính sách bồi thường, gỡ “nút thắt” đất đai tồn đọng

QPTĐ-Sáng ngày 12-6, tiếp tục Kỳ họp thứ tư HĐND thành phố Hà Nội khóa XVII, các đại biểu tại Tổ số 3 đã tập trung thảo luận về dự thảo Nghị quyết quy định một số nội dung về cho thuê đất, tạm nộp tiền sử dụng đất, bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất. Nhiều ý kiến thẳng thắn chỉ ra vướng mắc từ thực tế và kiến nghị cần thống nhất chính sách trên toàn Thành phố.

Các đại biểu HĐND thành phố Hà Nội thảo luận.

Góp ý sâu vào dự thảo, đại biểu Lê Minh Đức, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Thạch Thất đề nghị giữ nguyên quy định bồi thường bằng tiền, không áp dụng hình thức bồi thường bằng công trình. Theo đại biểu, bồi thường bằng công trình sẽ làm phát sinh hàng loạt thủ tục đầu tư xây dựng phức tạp như lập dự án, thiết kế, thẩm định, đấu thầu... Điều này vừa kéo dài thời gian giải phóng mặt bằng (GPMB), vừa dễ phát sinh tranh chấp, bất đồng giữa chính quyền và người dân về chất lượng, quy mô công trình thay thế. Đối với các khoản hỗ trợ khác, ông Đức bày tỏ lo ngại trước quy định giao thẩm quyền quyết định biện pháp và mức hỗ trợ cho UBND cấp xã: Dễ dẫn đến tình trạng mỗi địa phương áp dụng một kiểu, gây khó cho các dự án liên xã; người dân giữa các địa bàn dễ so sánh quyền lợi, phát sinh khiếu kiện, ảnh hưởng tiến độ dự án; tạo gánh nặng rất lớn cho người đứng đầu cấp xã.

Đại biểu Lê Minh Đức, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Thạch Thất phát biểu.

Từ thực tế đó, đại biểu Lê Minh Đức đề xuất sửa đổi quy định theo hướng: “Căn cứ tình hình thực tế tại địa phương, UBND cấp xã rà soát, đề xuất; UBND Thành phố quyết định chính sách hỗ trợ khác đối với từng trường hợp đặc biệt”. Theo đại biểu, việc để UBND Thành phố quyết định sẽ bảo đảm sự thống nhất về chính sách hỗ trợ trên phạm vi toàn Thành phố, tránh tình trạng cùng một dự án nhưng mỗi xã áp dụng một cơ chế hỗ trợ riêng. Đại biểu đề nghị làm rõ nội dung quy định liên quan đến trường hợp “không được xây dựng nhà ở tại diện tích đất còn lại” sau thu hồi đất. Đại biểu cho rằng cần quy định cụ thể hơn các trường hợp được xác định là không đủ điều kiện xây dựng nhà ở, chẳng hạn như không đủ điều kiện cấp phép xây dựng theo quy hoạch hoặc diện tích, kích thước thửa đất còn lại nhỏ hơn mức tối thiểu theo quy định của Thành phố.

Đại biểu Lê Văn Quân, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Ba Vì phát biểu.

Cùng với đó, đại biểu đề nghị làm rõ cơ chế quản lý, sử dụng đối với phần diện tích đất còn lại trong trường hợp không được phép xây dựng nhà ở nhằm tránh phát sinh các công trình xây dựng không hợp pháp trên thực tế.

Đại biểu cũng đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu, làm rõ trường hợp hộ gia đình có diện tích đất còn lại không đủ điều kiện xây dựng nhà ở nhưng vẫn còn nơi ở khác thì có thuộc đối tượng được bố trí tái định cư hay không, qua đó bảo đảm thống nhất trong áp dụng chính sách và hạn chế phát sinh vướng mắc trong quá trình triển khai thực hiện.

Đại biểu Đỗ Thị Lan Hương, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Tùng Thiện thảo luận tại Tổ.

Đồng quan điểm, đại biểu Đỗ Thị Lan Hương, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Tùng Thiện khẳng định GPMB luôn là “điểm nóng” ở cơ sở. Do các dự án lớn kéo dài qua nhiều thời kỳ, sự thay đổi giữa Luật Đất đai 2013, Luật Đất đai 2024 và các văn bản hướng dẫn đã tạo ra sự thiếu đồng bộ nghiêm trọng. Bà Hương dẫn chứng một dự án liên vùng đi qua thị xã Sơn Tây và huyện Ba Vì triển khai từ năm 2022: Giai đoạn đầu: Dân được hỗ trợ 10% - 80% đối với đất vườn, cây trồng theo luật cũ. Sau khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực, chính sách hỗ trợ khác có sự thay đổi. Trong một giai đoạn, người dân không còn được áp dụng khoản hỗ trợ này. Sau đó, các quy định mới lại giao thẩm quyền quyết định mức hỗ trợ khác cho cấp xã. Theo đại biểu Đỗ Thị Lan Hương, để tháo gỡ khó khăn cho dự án và bảo đảm quyền lợi của người dân, địa phương đã chủ động báo cáo, xin ý kiến các sở, ngành và thống nhất áp dụng mức hỗ trợ theo chính sách trước đây nhằm bảo đảm sự đồng bộ giữa các hộ dân trong cùng một dự án. “Trong cùng một dự án mà hộ được hỗ trợ, hộ không thì chắc chắn phát sinh khiếu kiện đông người kéo dài, rất khó cho cơ sở vận động Nhân dân”, đại biểu Đỗ Thị Lan Hương chia sẻ. Bà cũng kiến nghị Thành phố sớm bàn giao quỹ đất có nguồn gốc từ các nông, lâm trường giao khoán về cho địa phương quản lý để dễ xử lý khi thu hồi.

Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng phát biểu.

Phát biểu làm rõ các vấn đề đại biểu quan tâm, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng thừa nhận, phần lớn vướng mắc hiện nay là những tồn tại từ quá khứ (đất dịch vụ, giao đất sai thẩm quyền, chưa hoàn thiện pháp lý...). Trước đây, do khuôn khổ pháp lý hạn chế, Thành phố vượt thẩm quyền nên phải chờ xin ý kiến Thủ tướng. Tuy nhiên, bước sang giai đoạn mới, Luật Thủ đô năm 2026 (có hiệu lực từ 1-7-2026) đã trao cho Hà Nội nhiều thẩm quyền đặc thù. Đây chính là cơ sở pháp lý tối cao để gỡ các "nút thắt" lịch sử này. “Chúng tôi kỳ vọng Luật Thủ đô năm 2026 sẽ giúp giải quyết được rất nhiều vướng mắc tồn đọng như đất dịch vụ, các trường hợp giao đất không đúng thẩm quyền và nhiều vấn đề lịch sử khác liên quan đến quản lý, sử dụng đất đai”, ông nói.

Tuy nhiên, Chủ tịch UBND Thành phố cũng cho biết không thể đưa từng trường hợp cụ thể vào các nghị quyết đang trình HĐND Thành phố xem xét thông qua, bởi mỗi vụ việc có nguồn gốc, hoàn cảnh và điều kiện pháp lý khác nhau. “Nếu đưa từng trường hợp cụ thể vào nghị quyết thì rất khó khả thi. Vì vậy, các nghị quyết lần này chủ yếu quy định các nguyên tắc, cơ chế và thẩm quyền xử lý”, đồng chí Vũ Đại Thắng phân tích.

Theo đó, sau khi HĐND Thành phố thông qua các nghị quyết khung, UBND Thành phố sẽ phối hợp với các cơ quan liên quan rà soát, đánh giá từng nhóm vấn đề cụ thể để xây dựng các nghị quyết chuyên đề hoặc các quyết định chuyên biệt nhằm giải quyết dứt điểm các tồn tại kéo dài.

Chủ tịch UBND Thành phố cho biết, ngay sau khi các nghị quyết triển khai Luật Thủ đô năm 2026 được thông qua, Thành phố sẽ khẩn trương rà soát toàn bộ các trường hợp liên quan đến đất dịch vụ, giao đất không đúng thẩm quyền và các tồn tại lịch sử khác trong lĩnh vực đất đai.

Đối với những nội dung thuộc thẩm quyền của HĐND Thành phố, UBND Thành phố sẽ báo cáo để HĐND xem xét, quyết định. Đối với những nội dung thuộc thẩm quyền của UBND Thành phố theo các cơ chế mới được Luật Thủ đô phân cấp, phân quyền, chúng tôi sẽ chủ động xem xét và quyết định ngay.

Chủ tịch UBND Thành phố cũng cho biết Thành phố sẽ tiến hành phân loại cụ thể từng nhóm vụ việc, xác định rõ thẩm quyền giải quyết đối với từng trường hợp để bảo đảm xử lý đồng bộ, đúng quy định và hiệu quả.

“Tất cả các vấn đề liên quan đến đất đai mà các xã, phường đang gặp khó khăn, vướng mắc sẽ được rà soát, phân loại. Nội dung nào cần HĐND Thành phố quyết nghị, chúng tôi sẽ báo cáo HĐND; nội dung nào thuộc thẩm quyền của Thành phố theo Luật Thủ đô, UBND Thành phố sẽ chủ động quyết định và tổ chức thực hiện ngay”, Chủ tịch UBND Thành phố Vũ Đại Thắng nhấn mạnh.

Đồng chí Vũ Đại Thắng bày tỏ tin tưởng rằng khi Luật Thủ đô chính thức có hiệu lực từ ngày 1-7-2026, cùng với hệ thống nghị quyết triển khai đồng bộ, nhiều tồn tại kéo dài liên quan đến đất đai trên địa bàn Thành phố sẽ từng bước được tháo gỡ, đáp ứng nguyện vọng chính đáng của người dân và tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô.

Hữu Thu