Kỳ 3-"Phòng Thí nghiệm" chiến lược và minh chứng sống động của sức mạnh nội sinh của văn hóa

QPTĐ-Nếu coi Nghị quyết 80-NQ/TW là bản thiết kế vĩ đại, thì cần phải có những hành động thực tiễn để biến lý luận thành hiện thực sinh động. Thủ đô Hà Nội-trái tim của cả nước, nơi hội tụ 6.489 di tích, ngàn năm văn hiến-đã vinh dự trở thành “đầu tàu” tiên phong, là "phòng thí nghiệm" chiến lược để kiểm chứng sức mạnh của loại "văcxin" văn hóa này, là minh chứng sống động nhất cho chân lý: “Văn hóa là sức mạnh nội sinh, văn hóa còn thì dân tộc còn”.

Hà Nội-Trận địa cốt lõi và sự nhạy bén, bứt phá trong tư duy quản trị kiến tạo văn hóa

Sức mạnh của lòng tin luôn bắt nguồn từ sự liêm chính và gương mẫu của người đứng đầu. Để khẳng định quyết tâm chính trị cao nhất, Hà Nội đã thành lập Ban Chỉ đạo về phát triển văn hóa Thủ đô do đích thân đồng chí Bí thư Thành ủy Trần Đức Thắng làm Trưởng ban. Việc người đứng đầu Đảng bộ Thành phố trực tiếp "đứng mũi chịu sào" trên mặt trận văn hóa, trực tiếp đánh giá công việc một lần để tháo gỡ vướng mắc, đã tạo ra một luồng sinh khí mới mẻ và quyết liệt chưa từng có. Bằng nguyên tắc hành động thép: "Hà Nội đã nói là làm, làm nhanh, làm đúng, làm hiệu quả, làm đến cùng", Ban Chỉ đạo đã phá vỡ mọi sức ỳ của bộ máy.

Đặc biệt, sự chuyển mình của thể chế còn được Hà Nội thực thi bằng việc vận dụng tối đa các cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội từ Luật Thủ đô (sửa đổi) năm 2024. Chuyển từ "quản lý hành chính" đơn thuần sang tinh thần "quản trị và kiến tạo phát triển", Hà Nội đã tháo gỡ hàng loạt điểm nghẽn, tạo lập cơ chế hợp tác công - tư (PPP) thông thoáng để thu hút mạnh mẽ các nguồn lực xã hội hóa đầu tư vào văn hóa. Để cụ thể hóa các nhiệm vụ, Thành ủy Hà Nội tiếp tục ban hành Chương trình hành động số 08-CTr/TU, lấy định hướng “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo - Hội nhập - Kết nối” làm giá trị cốt lõi xuyên suốt.

Điểm bứt phá lớn nhất trong tư duy của Đảng bộ Thủ đô chính là sự thay đổi căn bản về nhận thức đối với lĩnh vực văn hóa. Xóa bỏ hoàn toàn tư duy xơ cứng, lệch lạc trước đây coi văn hóa chỉ là lĩnh vực "tiêu tiền", "trang trí" hay "đi sau kinh tế", chính quyền Hà Nội đã đưa ra một bản tuyên ngôn mạnh mẽ: Văn hóa được đặt ngang hàng với chính trị, kinh tế, quốc phòng, an ninh. Hà Nội xác định rõ văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần quan trọng của xã hội, mà đã thực sự chuyển mình trở thành "hệ điều tiết", là sức mạnh nội sinh và nguồn lực quan trọng bậc nhất cho phát triển kinh tế - xã hội. Khi văn hóa được định vị đúng tầm, nó sẽ khơi thông mọi nguồn lực, biến những "trầm tích" di sản thành tài sản vô giá để Thủ đô bứt phá.

Phác đồ "tiêm chủng"-tăng cường sức đề kháng củng cố lòng tin của Nhân dân Hà Nội

Phác đồ "tiêm chủng" lòng tin của Hà Nội được minh chứng qua các hành động như việc tái thiết không gian văn hóa – như một loại Văcxin hiện hữu bởi lòng tin không thể xây dựng bằng lời nói suông. Hà Nội đã quyết liệt triển khai siêu dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng với quy mô 11.000ha, tổng mức đầu tư 855.000 tỷ đồng, trải dài 80km. Đây là cuộc "đại phẫu" không gian văn hóa lịch sử biến dòng sông Hồng thành trục "xương sống văn hóa", kết nối di sản và tạo lập không gian sống hạnh phúc cho Nhân dân. Đây cũng là lời giải đáp đanh thép nhất cho câu hỏi Đảng và Nhà nước chăm lo thế nào cho đời sống văn hóa của Nhân dân. Đây không chỉ là một dự án hạ tầng giao thông đơn thuần mà là một cuộc "tái thiết văn hóa" mang tầm vóc thế kỷ; trở thành "xương sống văn hóa", trục cảnh quan sinh thái chủ đạo của Thủ đô hiện đại. Điểm nhấn của dự án là sự kết nối liên hoàn các cụm di sản lớn như: Hoàng thành Thăng Long, Văn Miếu, Cổ Loa, đền Gióng, làng cổ Đường Lâm, làng nghề Bát Tràng... Việc khởi công các công trình biểu tượng của Hà Nội như: Khu đô thị thể thao Olympic, Trung tâm văn hóa Thành phố, các tuyến phố đi bộ… hay hệ thống công viên liên hoàn dọc sông chính là cách Đảng bộ Hà Nội kiến tạo một không gian sống hạnh phúc cho Nhân dân. Đó chính là những kháng thể hiện hữu, biến mỗi người dân thành pháo đài bảo vệ chế độ, miễn nhiễm hoàn toàn với những luận điệu xuyên tạc của kẻ thù về cái gọi là "bỏ rơi môi trường và văn hóa chạy theo lợi ích nhóm".

Khơi thông sức mạnh từ “Văcxin kinh tế”-Biến di sản văn hóa thành “tài sản” để bồi đắp lòng tin

Một hệ miễn dịch dù được thiết kế hoàn hảo đến đâu cũng chỉ thực sự khỏe mạnh, kiên cường khi cơ thể được cung cấp đầy đủ "dưỡng chất". Đối với một quốc gia, "dưỡng chất" để nuôi dưỡng lòng tin và sức đề kháng tư tưởng chính là sự phồn vinh của dân tộc và đời sống ấm no, hạnh phúc của Nhân dân. Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố Hà Nội lần thứ XVIII đã quyết tâm coi “chỉ số hạnh phúc” của người dân là thước đo về văn hóa, để văn hóa thực sự phát huy sức mạnh nội sinh, văn hóa không thể chỉ dừng lại ở những khẩu hiệu tinh thần trừu tượng hay "ngủ yên" trong các lăng tẩm, bảo tàng, mà phải tự thân tạo ra giá trị kinh tế, biến những "trầm tích" di sản ngàn năm thành tài sản quốc gia thiết thực.

Trang sử mới đã tác động toàn diện, sâu sắc đến sự phát triển văn hóa Thủ đô Hà Nội trong giai đoạn 70 năm qua. 

                                                                                                  Ảnh: VGP/Minh Anh (Báo Điện tử Chính phủ)

Sự bứt phá ngoạn mục trong tư duy của Nghị quyết 80-NQ/TW nằm ở việc Đảng ta đã mạnh dạn xóa bỏ tư duy xem văn hóa chỉ là lĩnh vực "tiêu tiền" hay "đi sau kinh tế", mà định vị công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo thực sự trở thành trụ cột của phát triển bền vững. Các lĩnh vực như du lịch văn hóa, ẩm thực, điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, thiết kế sáng tạo... được xác lập thành những ngành kinh tế mũi nhọn.

Đi đầu trong công cuộc chuyển hóa lý luận thành thực tiễn, Thủ đô Hà Nội đã ban hành Nghị quyết số 09 về việc phát triển công nghiệp văn hóa Thủ đô giai đoạn 2020 -2025, định hướng đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045, cùng với đó là Chương trình hành động số 08-CTr/TU, thể hiện quyết tâm chính trị tột độ bằng những chỉ tiêu cao hơn mức bình quân của cả nước. Trong khi Trung ương đặt mục tiêu công nghiệp văn hóa đóng góp 7% GDP vào năm 2030 và 9% GDP vào năm 2045, thì Hà Nội - với tư cách là "trung tâm văn hóa lớn của khu vực và thế giới" - tự tin đặt mục tiêu công nghiệp văn hóa đóng góp 9% GRDP vào năm 2030 và vươn tới mức 12% GRDP vào năm 2045. Đây không chỉ là những con số kinh tế khô khan, mà là một bản cam kết có căn cứ của Đảng bộ Thủ đô về việc nâng cao chất lượng cuộc sống người dân thông qua nguồn lực mềm.

Để hiện thực hóa tham vọng đó, Hà Nội chủ trương triển khai phương pháp định giá tổng giá trị kinh tế (TEV), phát triển mô hình "Mỗi di sản - Một câu chuyện - Một sản phẩm số", triển khai các không gian sáng tạo, lễ hội văn hóa lớn quy mô quốc gia và khu vực… Khi một người dân được trực tiếp tham gia chuỗi cung ứng sáng tạo, được thụ hưởng cuộc sống sung túc từ chính tài nguyên văn hóa do cha ông để lại, niềm tin của họ vào đường lối lãnh đạo của Đảng sẽ tự động bám rễ sâu bền, vững như bàn thạch. Sự thịnh vượng từ văn hóa chính là lời phản bác sắc bén và đanh thép nhất, đập tan mọi luận điệu xuyên tạc, thù địch cho rằng Đảng chỉ chạy theo lợi ích kinh tế thực dụng mà bỏ quên con người và di sản. Khi văn hóa vừa nuôi dưỡng tâm hồn, vừa mang lại chén cơm manh áo, lòng dân sẽ quy tụ, tạo thành pháo đài bất khả xâm phạm bảo vệ chế độ và sự lãnh đạo tài tình của Đảng.

Khẳng định chủ quyền văn hóa số và xây dựng hình mẫu Người Hà Nội trong kỷ nguyên mới

Chủ quyền văn hóa số như một loại Văcxin công nghệ được Hà Nội tiên phong đặt mục tiêu số hóa và ứng dụng trên nền tảng số 100% di tích quốc gia đặc biệt vào năm 2026; đạt tỷ lệ 70% dữ liệu văn hóa số mở vào năm 2030. Đây là cách "tiêm chủng" bản lĩnh dân tộc cho thế hệ trẻ, bảo vệ họ trước các luồng văn hóa lai căng trên không gian ảo.

Trận địa số tại Hà Nội cũng đang diễn ra chiến dịch "tiêm chủng" rầm rộ. Hà Nội đặt quyết tâm hoàn thành số hóa 100% di tích quốc gia, di tích quốc gia đặc biệt và đưa vào ứng dụng thực tế ảo (VR/AR) vào năm 2026. Việc phát triển siêu App "Văn hóa Hà Nội", xây dựng Hệ dữ liệu mở (Open Data đạt 70% vào năm 2030), không chỉ biến di sản thành tài sản mà còn là bức tường lửa bảo vệ chủ quyền văn hóa trên không gian mạng.

Đồng thời, gốc rễ của văn hóa là con người. Hà Nội kiên trì thực hiện mục tiêu đưa các chuẩn mực "Thanh lịch - Văn minh - Sáng tạo" trở thành bản sắc của người dân Thủ đô thời đại mới. Thông qua việc lồng ghép giáo dục di sản vào 100% các trường học, gắn với quy tắc ứng xử trên không gian mạng, Hà Nội đang rèn giũa nên một thế hệ công dân toàn cầu mang trái tim Việt Nam, biết tự hào về cội nguồn và có "sức đề kháng" tự nhiên trước cái xấu, cái ác. Với mục tiêu công nghiệp văn hóa đóng góp 9% GRDP vào năm 2030 và 12% vào năm 2045, văn hóa thực sự nuôi sống con người và làm giàu cho đất nước.

Khẳng định vai trò của “văn hóa chính trị” mà cốt lõi là xây dựng “văn hóa nêu gương”

Văn hóa chính trị trong đó trọng tâm là văn hóa nêu gương được các Nghị quyết của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết 80-NQ/TW và thực tiễn triển khai tại Hà Nội, xác định là hạt nhân cốt lõi và là loại "văcxin" đặc hiệu nhất để củng cố niềm tin của Nhân dân, bảo vệ nền tảng tư tưởng từ bên trong. Đây chính là hạt nhân cốt lõi để lan tỏa văn hóa trong toàn xã hội theo Nghị quyết 80-NQ/TW và Chương trình hành động số 08-CTr/TU của Thành ủy Hà Nội, việc xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh phải bắt nguồn từ việc chú trọng xây dựng văn hóa trong Đảng, hệ thống chính trị và văn hóa công vụ. Trong đó, đề cao trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu được xem là nền tảng mang tính chất quyết định. Văn hóa nêu gương trong Đảng đóng vai trò là hạt nhân, từ đó làm cơ sở lan tỏa các giá trị tốt đẹp, định hình chuẩn mực đạo đức cho toàn xã hội

 Thước đo đạo đức, liêm sỉ và chính danh quyền lực văn hóa nêu gương chạm đến những giá trị sâu thẳm nhất của người cán bộ là lòng tự trọng và liêm sỉ công vụ. Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhiều lần nhấn mạnh quan điểm sâu sắc về vấn đề này, yêu cầu đội ngũ cán bộ, đảng viên "phải biết xấu hổ khi dân còn khó khăn, nghèo đói" và coi "danh dự là điều thiêng liêng, cao quý nhất".

Sự cụ thể hóa văn hóa nêu gương thành "biết xấu hổ" chính là việc thiết lập một lớp "giáp sắt" đạo đức, giúp người cán bộ tự hình thành cơ chế "tự sàng lọc", giữ vững sự liêm chính trước những cám dỗ vật chất.

Rực rỡ sắc màu văn hóa Hà Nội.

                                                                           (Ảnh Cổng Thông tin Sở văn hóa Thể thao Hà Nội)

Với Thủ đô Hà Nội, việc đề cao và nhấn mạnh đưa văn hóa nêu gương trở thành thước đo hành động, yêu cầu cán bộ làm việc với tác phong chuyên nghiệp, minh bạch, lấy phẩm chất trọng danh dự, trọng kỷ luật làm nền tảng được yêu cầu nghiêm ngặt qua phương châm: "Nói đi đôi với làm, nói thật, làm thật", và “Hà Nội đã nói là làm, làm nhanh, làm đúng, làm hiệu quả, làm đến cùng”. Đây chính là "Văcxin" đặc hiệu chống suy thoái từ bên trong.

Mầm mống của căn bệnh "xói mòn" lòng tin nguy hiểm nhất không nằm ở sự chống phá từ bên ngoài, mà bắt nguồn từ những đứt gãy trong hành vi văn hóa, sự xuống cấp về đạo đức của cán bộ. Do đó, văn hóa nêu gương chính là một loại "văcxin" đặc hiệu chống lại sự suy thoái, biến chất từ bên trong, sự gương mẫu sẽ tạo ra một "hệ miễn dịch" tư tưởng vững chắc, triệt tiêu những kẽ hở mà các thế lực thù địch có thể lợi dụng để xuyên tạc, giúp Đảng thực sự "là đạo đức, là văn minh".

Căn bệnh “xói mòn” lòng tin là một thách thức sinh tử của chế độ, nhưng chúng ta hoàn toàn có thể đẩy lùi nó. Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị không chỉ vạch ra con đường chấn hưng văn hóa, mà còn cung cấp một phương thức bảo vệ Đảng mang tầm chiến lược sắc bén: Lấy văn hóa làm “hệ điều tiết” cho mọi quyết sách và làm “hệ miễn dịch” kiên cố trong tâm trí mỗi công dân.

Những hành động quyết liệt, "nói đi đôi với làm" của Thành ủy Hà Nội qua Chương trình 08-CTr/TU, từ sự vào cuộc của người đứng đầu cho đến các đại công trình vĩ đại như trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, chính là ngọn cờ đầu minh chứng cho điều đó. Lòng tin được bồi đắp từ thực tiễn. Khi văn hóa thực sự soi đường, mọi âm mưu chia rẽ, chống phá của thế lực thù địch sẽ tự khắc tiêu tan. Với sức mạnh nội sinh vô địch từ ngàn năm văn hiến, Đảng ta sẽ tạo lập được "vùng xanh" an toàn tuyệt đối cho nền tảng tư tưởng, tự tin dẫn dắt dân tộc Việt Nam sải bước oai hùng vào kỷ nguyên vươn mình, phồn vinh và hạnh phúc.

Nguyễn Thị Hồng Vân - Nguyễn Thị Bích Hoan